Hoe stel je een BPMN proces op

Deze pagina leert je:

  • wat een BPMN-proces is
  • welke bouwstenen je gebruikt
  • hoe je een kloppend, logisch proces tekent
  • en hoe je veelgemaakte fouten voorkomt

Zonder technische details, maar mét correcte BPMN-terminologie.

Wat bedoelen we met een BPMN-proces?

Een BPMN-proces beschrijft stap voor stap hoe werk verloopt: van start tot einde. BPMN is een vaste notatie (Business Process Model and Notation) waarmee processen eenduidig en visueel worden vastgelegd.

Een goed BPMN-proces:

  • heeft één of meerdere duidelijke startpunten
  • bestaat uit logische stappen
  • maakt beslissingen expliciet
  • en eindigt altijd netjes

Het doel is niet “mooi tekenen”, maar begrijpelijk en voorspelbaar gedrag.

Zo lees je een BPMN-diagram

Lees een BPMN-proces altijd:

  • Beginnend bij een startpunt (rondje met een dunnen lijn)
  • Volg de pijlen (flows)
  • Bij gateways (ruiten) volg je het pad van een keuze
  • Eindig bij het einde van een proces (rondje met een dikke rand)

Elke vorm heeft een betekenis. Je volgt het proces alsof je het zelf uitvoert.

Belangrijk: Als je een stap niet logisch kunt uitleggen aan de hand van de weergave klopt het proces mogelijk nog niet.

Start en einde: altijd expliciet

  • Een proces heeft minstens één startpunt.
  • Een proces heeft minstens één eindpunt

Alles wat gebeurt, ligt daartussen

Start en einde van een BPMN proces

Taken: wat gebeurt er in het proces?

Een taak stelt één concrete actie voor, zoals:

  • iets controleren
  • iets invullen
  • iets goedkeuren

Houd taken:

  • klein en eenduidig
  • beschreven met een werkwoord
    (bijv. Beoordeel aanvraag, Verwerk mutatie)
Voorbeeld van een BPMN taak

Volgorde en logica

Pijlen geven aan:

  • wat na wat gebeurt

Zonder pijl:

  • geen volgorde
  • geen logica
  • geen proces

Elke taak moet:

  • minimaal één inkomende pijl hebben
  • en één uitgaande pijl
Voorbeeld van pijlen die de flow in een BPMN proces aangeven

Beslissingen maak je expliciet

Een gateway gebruik je zodra:

  • het proces kan splitsen
  • of meerdere paden weer samenkomen

Regel:

  • elke beslissing heeft duidelijke voorwaarden
  • elke uitgaande pijl betekent een keuze

Typisch voorbeeld:

  • Is de aanvraag compleet?
    • ja → verder
    • nee → aanvullen
Voorbeeld van een gateway in Orchestra

Zo pak je het ontwerpen aan

  1. Bepaal het startmoment
    Wanneer begint dit proces?
  2. Bepaal het einddoel
    Wanneer is het proces klaar?
  3. Noteer de stappen in woorden
    Nog zonder BPMN, gewoon logisch
  4. Zet elke stap om naar een taak
  5. Voeg beslissingen toe waar nodig
    Alles wat “soms” of “afhankelijk van” is
  6. Loop het proces hardop na
    Alsof jij de gebruiker bent